Een persoonlijke zoektocht naar liefde, cultuur en verbinding
Inleiding
Op 15 augustus zingen we ‘Lang zal hij leven’ – maar herdenken we ook de doden. Mijn man blaast kaarsjes uit, terwijl ik denk aan mijn oma in het kamp
Voor velen is het een gewone dag, maar voor mij draagt deze datum een diepe betekenis: het is de dag waarop we de capitulatie van Japan herdenken – en dus ook het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. Tegelijkertijd is het ook de verjaardag van mijn man. Een treffend symbolisch kruispunt tussen het verleden van mijn familie en het heden van mijn relatie.
Als tweede generatie Indo, getrouwd met een Nederlander, ervaar ik dagelijks hoe mijn Indische achtergrond van invloed is op onze dynamiek. In dit blog neem ik je mee in mijn persoonlijke reis. Een zoektocht naar verbinding, waarin liefde, culturele verschillen én overeenkomsten een belangrijke rol spelen.
Wat betekent het om Indisch te zijn?
Indisch-zijn is voor mij geen eenduidige identiteit. Het is een mengeling van culturen, ontstaan uit de koloniale geschiedenis van Indonesië en Nederland. Mijn moeder was Nederlands, mijn vader Indonesisch – geboren en getogen in Nederlands-Indië, waar Europese en Indonesische invloeden met elkaar verweven raakten in taal, eten en gedrag.
De Indische cultuur is er één van nuance, respect en bescheidenheid. Harmonie en familie-eer staan hoog in het vaandel. Confrontaties worden liever vermeden. Tegelijkertijd is er een enorme veerkracht: een zachtmoedig doorzettingsvermogen dat schuilgaat achter zinnen als “Laat maar, komt wel goed.”
Ik ontdekte pas op mijn 21e, tijdens mijn eerste reis naar Indonesië, dat Opa Lourens niet mijn biologische grootvader was. Mijn echte opa werd kort na de geboorte van mijn vader in Gorontalo door een Japanse soldaat om het leven gebracht. Hij was de grote liefde van mijn oma – maar hun relatie werd als ongepast gezien: hij was rijk, zij kwam uit een arme familie.
In het jappenkamp, waar mijn oma later met haar drie kinderen belandde, ontmoette zij KNIL-militair Lourens. In 1950 bracht hij hen (met de trooper boot SS Ranchi) naar Nederland, waar hij enkele jaren later overleed. Mijn vader, toen nog maar 17, stond vanaf dat moment aan het hoofd van het gezin.
Over deze familiegeschiedenis werd nauwelijks gesproken. Wel hoorde ik verhalen over dansen, feesten en lachen – maar nooit over het verlies. Die stilte, die afscherming van pijn, zit diep in onze cultuur verankerd.
Zelfs mijn keuze om naar de Toneelschool en de Dansexpressieacademie te gaan, werd door mijn vader niet toegejuicht, ik kon beter gaan studeren aan een universiteit. Pas jaren later begreep ik waarom: hij had zelf nooit mogen studeren. “Zwartjes gingen werken, niet naar de universiteit,” zei hij onlangs. Discriminatie was er wel, maar daar sprak men niet over. Liever wees men op hoe goed we geïntegreerd waren.
Familie als fundament
Eén van de duidelijkste invloeden van het Indisch-zijn op mijn relatie is het belang van familie. Waar mijn man opgroeide in een gezin waarin iedereen vooral zijn eigen gezin volgde, is mijn familie een hechte kluwen van neven, nichten, ooms, tantes en “bijna-familie”.
Voor hem was het wennen: verjaardagen met rijsttafels, en eindeloze reünies. Gastvrijheid kent bij ons geen grenzen – iedereen is welkom. Soms vond hij het overweldigend, maar altijd voelde hij zich welkom.
Tegelijkertijd schuurt het ook wel eens. Die vanzelfsprekende aanwezigheid bij elke gelegenheid botst soms met onze behoefte aan rust of tijd met z’n tweeën. Zelfs ík voel soms de druk. En ja, ik heb weleens gedaan alsof ik hoofdpijn had, gewoon om een avondje Netflix te mogen kijken
Indische gewoontes in het dagelijks leven
De Indische keuken is de ziel van ons huis. Koken is liefde – en eten is herinneren. Gerechten als rendang, gado gado en soto ayam brengen niet alleen smaak, maar ook maar ook geurige herinneringen en verhalen tot leven. En ja, ook al zou het in de overgang gezonder zijn om wat minder te eten… alles in mij verzet zich daar nog tegen.
Mijn man heeft geleerd te vragen naar de betekenis achter kleine rituelen. Waarom krijgt iedereen restjes mee naar huis? (Vanwege de guna-guna – je laat geen eten achter, uit respect voor de spirituele balans.) Door die vragen is het begrip gegroeid. Wat eerst ‘vreemd’ leek, is nu vaak vanzelfsprekend geworden.
Verschillen in communicatie
Waar ik van nature geneigd ben om confrontaties uit de weg te gaan, is mijn man juist gewend om dingen direct te bespreken. In het begin leidde dat tot frustraties – ik wilde de lieve vrede bewaren, hij wilde juist openheid.
Door de jaren heen hebben we samen een balans gevonden. Hij leert mij om gevoelens te uiten, ik leer hem dat stilte óók iets kan zeggen. Het volgen van de methode “Het 2Gesprek” heeft ons hierbij enorm geholpen. Iedere week nemen we de tijd om écht met elkaar te praten – intiem, kwetsbaar en verbindend.
Tradities en herdenken
Tradities spelen een grote rol in ons leven. Mijn vader herdenkt mijn moeder elk jaar met grootse toewijding. Zelfs zijn oude boom in de tuin – die gevaarlijk scheef hangt – mag niet gesnoeid worden. “Daar leven mijn voorvaderen in,” zegt hij dan.
En dan 15 augustus: de dag waarop wij herdenken, maar ook vieren. Mijn man is jarig, maar op dezelfde dag herdenken wij ook het einde van de oorlog. Symboliek alom.
Met Kerst en Oud & Nieuw mengen onze tradities zich moeiteloos: de ene dag gourmetten, de volgende dag lontong eten met de hele familie. Onze relatie is een smaakvolle smeltkroes geworden.
Zoektocht naar identiteit
Het Indisch-zijn is voor mij ook een zoektocht naar wie ik ben. Wanneer ben ik “Indisch genoeg”? Wat geef ik door aan onze zonen? En wat laat ik los?
Mijn man helpt mij hierin door zijn nieuwsgierigheid. Zijn moeder droeg het trauma van de Tweede Wereldoorlog, mijn vader heeft nog steeds een afkeer van alles wat Japans is. Als Ajax werkelijk die Japanse verdediger aantrekt, overweegt hij zelfs om geen wedstrijden meer te kijken…
Onze gesprekken hierover – vooral tijdens onze wekelijkse 2Gesprekken – zijn verrijkend. We blijven leren, luisteren, en steeds opnieuw verbinding maken. Na 34 jaar samen zijn we dichterbij elkaar dan ooit.
Wil jij dit ook met je partner, zelfs als hij of zij ‘geen prater’ is? Het 2Gesprek is echt een krachtig hulpmiddel. Neem de stap – je verdient een liefdevolle, eerlijke relatie.
Vooroordelen en verbinding
Soms worden we geconfronteerd met onbegrip. Indisch wordt verward met Indonesisch, of men maakt opmerkingen over “die lekkere keuken” zonder te beseffen wat erachter schuilgaat.
Maar in plaats van ons te ergeren, kiezen we ervoor om te delen. Om te laten zien dat verschillen ons juist dichter bij elkaar kunnen brengen.
Van generatie op generatie
De invloed van het Indisch-zijn reikt verder dan onze relatie. In de opvoeding van onze kinderen proberen we het beste van beide werelden mee te geven. We leggen uit waar tradities vandaan komen, en zoeken samen naar nieuwe vormen die bij óns passen.
Tot slot
Het Indisch-zijn is een onlosmakelijk onderdeel van wie ik ben – en van onze relatie. Soms schuurt het, vaak verrijkt het. Het vraagt openheid, respect en een flinke dosis humor.
Maar bovenal brengt het diepgang, kleur en verbondenheid. Onze relatie is geen compromis tussen twee werelden, maar een unieke synthese ervan.
En dat is misschien wel het mooiste wat je samen kunt bereiken.
Wil jij ook eens komen onderzoeken wat het 2Gesprek voor jouw relatie kan betekenen? Neem dan gerust vrijblijvend contact met met op.
