Als de ander voor je zon schuift
Daar zat ik dan afgelopen woensdag. Bij vrienden in de tuin, te genieten van de eclips.
Een bijzonder moment. Langzaam schoof de maan voor de zon. Het licht veranderde. De wereld om ons heen kreeg ineens een andere kleur. De foto’s bij deze blog zijn precies op dat moment gemaakt: in het bijzondere, zachte licht van een zon die gedeeltelijk aan het zicht werd onttrokken.
Terwijl ik daar zat te kijken, moest ik denken aan relaties.
Want eigenlijk gebeurt daar soms precies hetzelfde.
Als je alleen kijkt vanuit je eigen plek
We kijken allemaal vanuit onze eigen plek naar de wereld. Vanuit onze geschiedenis, onze verlangens, onze pijn en onze verwachtingen. En dus kijken we ook op die manier naar onze partner.
Waarom begrijpt hij mij niet?
Waarom reageert zij altijd zo?
Waarom moet ik steeds degene zijn die toenadering zoekt?
Waarom ziet de ander niet wat dit met mij doet?
Het zijn heel menselijke vragen. In mijn werk als relatietherapeut hoor ik ze vaak. En meestal zit er iets belangrijks onder: het verlangen om gezien, gehoord en begrepen te worden.
Maar wat gebeurt er wanneer we even van plek veranderen?
Hoe ziet het eruit vanaf de andere kant?
Bij een eclips lijkt het vanaf onze positie alsof de maan de zon wegneemt. Alsof iets groots en lichtgevends ineens wordt verduisterd.
Maar de zon is natuurlijk niet verdwenen. Zij schijnt nog steeds. Alleen: vanaf de plek waar wij staan, kunnen we haar even niet helemaal zien.
Misschien is dat ook wel een mooie metafoor voor wat er in relaties gebeurt.
Wanneer we gekwetst, boos of teleurgesteld zijn, schuift onze eigen ervaring als het ware voor ons beeld van de ander. We zien vooral wat zijn of haar gedrag met óns doet.
En dat is niet verkeerd. Onze gevoelens doen ertoe.
Maar ze vertellen niet altijd het hele verhaal.
De vraag die dan kan helpen is:
Hoe zou deze situatie eruitzien als ik even aan de andere kant zou staan?
Niet om jezelf weg te cijferen. Niet om het gedrag van de ander goed te praten. En ook niet om te bepalen wie er gelijk heeft.
Maar uit nieuwsgierigheid.
Wat ziet mijn partner wat ik op dit moment niet zie?
Waar is hij of zij misschien bang voor?
Wat probeert de ander te beschermen?
Welk verlangen zit er achter die boosheid, die stilte of dat terugtrekken?
Je partner beter begrijpen begint met nieuwsgierigheid
We zijn in relaties vaak heel goed in het onderzoeken van onze eigen kant.
We voelen wat iets met ons doet. We weten wat we missen. We voelen onze teleurstelling en weten vaak precies wat we van de ander nodig hadden gehad.
En vanuit die gevoelens trekken we soms conclusies.
Als je echt van me hield, dan zou je…
Als ik belangrijk voor je was, dan had je…
Maar wat gebeurt er wanneer je die conclusie even loslaat en er een vraag voor in de plaats zet?
Niet: Waarom doe je altijd zo?
Maar bijvoorbeeld:
“Wat gebeurde er op dat moment bij jou?”
Of:
“Help me eens begrijpen waarom je zo reageerde.”
Je partner beter begrijpen begint niet met het vinden van het juiste antwoord. Het begint met nieuwsgierigheid naar een werkelijkheid die anders kan zijn dan die van jou.
Twee mensen, twee verschillende werkelijkheden
Wat voor de één voelt als afstand, kan voor de ander een poging zijn om een ruzie niet verder te laten escaleren.
Wat voor de één voelt als kritiek, kan voor de ander een wanhopige poging zijn om contact te krijgen.
Wat voor de één voelt als desinteresse, kan aan de andere kant onzekerheid, angst of machteloosheid zijn.
Hetzelfde moment.
Dezelfde relatie.
En toch een totaal ander uitzicht.
Dat is misschien wel een van de ingewikkeldste dingen aan relaties: twee mensen kunnen naar precies dezelfde gebeurtenis kijken en allebei iets anders zien.
Net als bij een eclips hangt wat je ziet af van de plek waar je staat.
Begrijpen betekent niet dat je het ermee eens bent
Je verplaatsen in je partner betekent niet dat jouw eigen gevoelens er ineens niet meer toe doen.
Het betekent ook niet dat je gedrag dat jou pijn doet moet accepteren of goedpraten.
Begrijpen is iets anders dan gelijk geven.
Je kunt zeggen:
“Dit deed pijn bij mij.”
En tegelijkertijd:
“Ik begin te begrijpen waarom jij op dat moment zo reageerde.”
Die twee werkelijkheden mogen naast elkaar bestaan.
Sterker nog: juist wanneer er ruimte ontstaat voor beide perspectieven, hoeft een gesprek minder te gaan over wie er gelijk heeft.
Dan kan het gaan over wat er werkelijk tussen jullie gebeurt.
Wat schuift er tussen jullie in?
In relaties schuift er soms van alles tussen twee mensen in.
Irritatie. Teleurstelling. Oude pijn. Angst om afgewezen te worden. Het gevoel niet belangrijk te zijn. Ervaringen uit eerdere relaties of uit je jeugd.
Op zo’n moment kijken we niet meer onbevangen naar onze partner. We kijken door alles heen wat er eerder is gebeurd.
En net zoals de maan tijdens een eclips voor de zon schuift, kan die pijn tijdelijk ons zicht op de ander verduisteren.
We zien dan vooral de schaduw.
En soms gaan we geloven dat die schaduw de hele relatie is.
Misschien is het daarom juist op die momenten waardevol om jezelf af te vragen:
Wat schuift er op dit moment tussen ons in?
En daarna:
Wat zou ik zien als ik even naast mijn partner kon gaan staan?
Soms moet je van plek veranderen om elkaar weer te zien
Dat is misschien een van de moeilijkste bewegingen binnen een relatie: even uit je eigen schoenen stappen en proberen in die van de ander te gaan staan.
Niet meteen reageren.
Niet direct verdedigen.
Niet alvast bedenken waarom jouw versie klopt.
Maar vragen:
“Help me eens begrijpen hoe dit voor jou is.”
En vervolgens luisteren zonder ondertussen je antwoord voor te bereiden.
Dat vraagt iets van beide partners. Want echte verbinding ontstaat niet wanneer één persoon voortdurend begrip moet opbrengen voor de ander.
Het ontstaat wanneer er ruimte komt voor twee verhalen.
Jouw verhaal én dat van je partner.
De zon is er nog steeds
Tijdens de eclips van afgelopen woensdag werd het licht tijdelijk anders. De maan schoof ervoor en veranderde ons uitzicht.
Maar de zon zelf was niet weg.
Misschien mogen we daar in onze relaties wat vaker aan denken.
Op momenten waarop irritatie, teleurstelling, oude pijn of onbegrip tussen ons in schuift, kunnen we het zicht op elkaar verliezen. We zien dan vooral wat er misgaat, wat we tekortkomen of waarin de ander ons teleurstelt.
Terwijl er achter die schaduw vaak nog zoveel aanwezig is: liefde, verlangen, kwetsbaarheid, goede bedoelingen en de behoefte om belangrijk te zijn voor elkaar.
Dus wanneer je de volgende keer merkt dat je tegenover je partner komt te staan, stel jezelf dan eens één vraag:
Hoe ziet dit eruit vanaf de plek waar jij staat?
Misschien verandert er niets aan wat er gebeurd is.
Maar er kan wel iets veranderen in hoe je naar elkaar kijkt.
En soms is dat kleine beetje ander licht precies wat nodig is om elkaar weer te kunnen zien.
